Home » Wat we doen » Groene Kerk

Waarom de 'Groene' Kerk

Afgelopen februari 2017 heeft de Protestantse Gemeente van Oostkapelle zich aangemeld als Groene kerk bij Kerk in Actie. Dat was na een enthousiast praatje en artikelen in het kerkblad van Leen Jobse, onze oud-dierenarts.

Namens de kerkenraad is Peter Geene als contactpersoon aangewezen. Op de gemeenteavond van 8 maart 2017 heeft hij het nut en de noodzaak van onze aanmelding toegelicht. De kern hiervan is: de schepping is ook onze lokale taak en verantwoordelijkheid en alle bijdragen aan alle facetten van groen en milieu en duurzaamheid zijn welkom! Juist ook van alle gemeenteleden!

Dit jaar is de tuin rondom de Zionskerk aan de Duinweg aan de orde. Er worden plannen gemaakt om het grasveld dat tot nu toe alleen maar gemaaid werd, om te toveren tot een bijbelse thematuin waarin bloemen en planten staan, die goed zijn voor alle bijensoorten en andere insecten. Om daarvoor nieuwe ideeën op te doen heeft de  kerkenraad voor haar bezinningsavond in april als deskundige uitgenodigd: Nanning-Jan Honing, een biologisch boer uit Zuid-Beveland.

Het kerkelijke groen: van tuinen en bloemen tot parkeren en begraven

Het lapje grond tuin rondom de Zionskerk zou veel meer kunnen betekenen voor mens en milieu. Van kerkgroen tot plantsoen. Of nog veel meer.

De Triple P van het kerkelijke groen

Het groen rondom een kerkgebouw kan vaak meer betekenen voor mens en natuur dan het noodzakelijk onderhouden van het groen. Samen werken in een kerktuin werkt samenbindend. Samenwerking met natuurorganisaties, volkstuinverenigingen en voedselbank levert relaties op tussen kerk en de samenleving. Een kerktuin kan een rustplek zijn en inspireren, voor kerkgangers maar ook voor bezoekers uit de buurt en daarbuiten. Aan de hand van de plantenverhalen  is veel te leren. Met een bloementuin heeft uw kerk haar eigen ‘bloemenzaak’ voor de (liturgische) bloemen in de kerk of het maken van boeketten.

Naar verwachting zal de Protestantse Gemeente in Oostkapelle in 2017 besluiten hoe hieraan invulling kan worden gegeven.

Een levend huis

Een goed uitgangspunt voor ons handelen als gemeente  is om de aarde te zien als ‘een levend huis’: we wonen met onze huisgenoten, de planten en de dieren op onze blauw-groene planeet aarde. De schepping kent een evenwicht in alle biodiversiteit en dat moet zo blijven, anders graven we als mensheid (nu al) ons eigen graf.

Meditaties bij de Scheppingszondag

Blog door Peter Geene

Gemeente Veere gaat samen met Noord-Beveland aan de slag de komende 3 jaar met meer regioproductie van ons eten: een goede zaak. Gezond Voedsel Dichtbij voor Zeeuwen & toeristen door samenwerking van burgers en boeren. In de Raadscommissie Maatschappelijke Ontwikkeling (febr.) werd het hoe en wat doorgesproken van dit project en kwam de vraag boven of er nu eigenlijk wel verschil is tussen gezond voedsel en bio-voedsel.

Als linke groene google ik meteen de definitie van biologisch, die begint met de opmerking dat ‘biologisch niet in een paar woorden is te vatten, dat hangt dan af van de productgroep…”, tja, hoe zeg ik het dan in een zo kort mogelijke column? Maar de definitie zelf zegt dan : “Het milieu wordt gespaard, biodiversiteit bevorderd, natuurlijke hulpbronnen in stand gehouden, kringlopen bewaard, dierenwelzijn gerespecteerd, het platteland leefbaar gehouden, en consumenten verwend met voeding die met natuurlijke ingrediënten en procedés is vervaardigd.”

Je zou ook kunnen beginnen, voor dat onderscheid tussen de definitie van ‘gezond’ (volgens de schijf van 5) en van bio, met wat bio NIET is: geen agro-monoculturen, geen transport van ver met CO2-uitstoot, geen ‘bio’-industrie (verwarrend woordgebruik voor megastallen), e.d. Regioproductie is m.i in ieder geval iets van dichtbij met (hopelijk) een poging om boeren een eerlijke prijs te kunnen betalen. Omdat daarbij het ketenbeheer (van land tot op je bord) kleiner is dan bij sperzieboontjes uit Israel of Ethiopie, is er winst voor de CO2-compensatie. Als groot landbouwexportland gaat meer dan 75% van onze agroproducten naar het buitenland, terwijl we zelf ongecontroleerde producten importen uit landen waar de gezondheidsregels niet zo streng zijn als bij ons! Van de zotte in feite, maar handel is handel, zo luidt het motto in die bubble. In mijn groene bio-bubble denk ik vanuit ecologie richting onze gezondheid, en die valt ook moeilijk te definiëren want die bestrijkt vele levensterreinen. Ik citeer : “De gezondheid van mensen kan niet los gezien worden van gezonde ecosystemen met een gezonde bodem, gewassen en dieren. Gezond is niet een kwestie van niet-ziek, maar het continu werken aan fysiek, mentaal, sociaal en ecologisch welbevinden. Daarom ook worden in de biologische landbouw kunstmest, diergeneesmiddelen en additieven die gezondheidseffecten zouden kunnen hebben zoveel mogelijk vermeden.” (www.bionext.nl). Zoals we in onze fractie de ‘BLUE_ZONES” willen gaan promoten ! Er worden internationaal 4 kernwaarden geformuleerd voor biologisch : gezondheid, ecologisch, fair/eerlijk, verantwoordelijk (ethisch).

Welnu, deze principes zijn vaak ver te zoeken in wat de gangbare mainstream van agroproductie is geworden. Boeren hangen in feite aan 2 draadjes, nl. van de bank en van de groothandel. En dan met de illusie dat je zelf een groot stuk familieland bezit. Jonge ondernemers zien gelukkig soms kans hieruit te ontsnappen maar dat is economisch niet makkelijk. Wereldwijd is MONSANTO een grote agro-jongen, die boeren in vele landen in de tang heeft met gentech-zaden die onvruchtbaar zijn. De boer kan daarom niet langer zaad uit eigen voorraad nemen voor volgend jaar, maar moet inkopen bij de grote baas. Nu Monsanto en Basf willen fuseren ontstaat de grootste producent ter wereld van zowel gewassen als bijbehorende spuitmiddelen… en hier in ons land moeten nu zelfs onze drinkwaterbedrijven protesteren tegen het gebruik van fipronil, wat in ons grondwater is terecht gekomen (naast onze eieren). De afgelopen 20 jaar heeft de grote agro-industrie wereldwijd haar web geweven van (eigen-)belangen, lees ‘de aandeelhouders’. En heel langzaam wordt ons landbouwlandje ‘ongezond’, op alle leefgebieden zelfs. Dat moet en kan anders. Wij willen liever dat boeren en ondernemers gezonde Zeeuwse producten in de markt (kunnen) zetten en niet fnuikend hoeven te praten over die groene bio-bubbels. Regioproductie is een kans om eindelijk echt goed en gezond voedsel te consumeren, ook met adressen in ons dorp Oostkapelle! Laten we dat dan ook samen doen. Doet u mee?

 ...
 
Lees meer »

Het is geen nieuw thema, dat mensen willen zijn of worden net als God. Er zijn verhalen zat over: de Toren van Babel werd om die reden gebouwd, de sluwe duivelse oer-Slang fluisterde het o.a. Eva en Jezus in: ‘…en je zult dan machtig  worden als God..’. Maar tegenwoordig zijn we op opneiwe op die weg om via Kunstmatige Intelligentie dingen te kunnen scheppen en ontwikkelen: robots, interfaces tussen brein en computer, biometrische sensoren etc. De vraag rijst daarmee of we nu bang moeten zijn voor die robotisering en ontwikkeling van ‘Artificial Intelligence’ of niet.

In een uitzending van Tegenlicht (VPRO, 29.11.2017) schetste de geschiedkundige Yuval Harari een beeld van die toekomst: het Data-isme. Alle wereldwijd verzamelde data via Google, Facebook e.d. komen samen in een groot nieuw techno-brein. Een kleine elite heeft dan toegang tot die data en worden de nieuwe bazen van de wereld. Gewone mensen worden dan geheel afhankelijk (gehouden) van die netwerken om te leven en te consumeren (u weet wel: “brood & spelen”). Dat is HET grote belang achter de schijnbare ‘fun’ van Facebook en Whats-app: het lijkt dan slechts te gaan om handige tools voor communicatie, maar achter de schermen worden door de aanstaande “brein-bazen” (term van M.Toonder, 1960!) gegevens verzameld over ons gedrag. Wie niet verder doordenkt daarover geeft zichzelf geheel over aan dat data-systeem, dat (binnenkort) alles van je weet. Het systeem kent je beter dan jij jezelf kent en je kunt virtueel vragen stellen (dit kan in China al) over de zin van je leven of dagelijkse probleemoplossingen wat je moet kiezen of kopen.

Het is niet nieuw deze ontwikkeling en er is al langer over geschreven (Orwell, 1984; The naked Ape). Daarom zijn velen, zeker binnen de kerken, terughoudend of bang voor deze richting die we op gaan. Ik zelf incluis, en terecht.

Maar, vraagt u lezer wellicht, wat heeft dat te maken met de Groene Kerk? Welnu, een heleboel en ik zal dat toelichten, zo kort en bondig mogelijk in deze blog.

Er zitten 2 kanten aan duurzaamheidszaken:

die van natuur en milieu (groen) en die van economie (rood).  Die beide functies botsen vaak als het gaat om beleid (van Rijk en Gemeenten) voor de inrichting van ons landschap (ook op Walcheren). Groene natuur-functies verdwijnen nogal eens waar de rode functies van gebouwen , infrastructuur en toerisme nodig zijn. Wereldwijd is er steeds de vraag of de teloorgang van de natuur nu alleen te wijten is aan de uitbreiding van de mensheid: zijn we echt met te veel mensen op deze planeet?

De huidige economie is een gekozen (markt-) model (Rijnlands model, Neo-kapitalisme) dat uiteindelijk slechts enkelen, de aandeelhouders, spekt en de gewone man laat betalen, simpel gezegd. Onze eigen keuzes voor boodschappen en andere inkopen hebben een grote relatie met het milieu: onze voetstap op aarde, onze impact wordt steeds duidelijker! De natuur “moet nu eenmaal wijken” voor dit huidige handelssysteem, omdat wij als consumenten (tot nu toe dan) “vragen” om de producten die worden geleverd door de industrieën. U kent de voorbeelden inmiddels wel van Palmolie-plantages, Uranium-mijnen, etc. Maar het aanbod blijkt de vraag van consumenten te sturen, al doet de markt ons graag geloven in het omgekeerde! Langzaamaan zijn landsgrenzen vervangen door digitale scheidslijnen: de wereld is onderverdeeld in digi-zones voor diverse markten en niches. Dat is het werk van en voor de groot-aandeelhouders.  

En die aandeelhouders komen nu in beeld als we het hebben over het verzamelen van big-data: die data geven een machtspositie. Een kleine groep is bezig de wereld over te nemen (van lokale regeringen) en hun zaken zo te regelen dat grote doelgroepen afhankelijk blijven/worden van de producten die zij laten maken en de data die zij beheren. Als je mee wilt komen met dat systeem, moet je inloggen en je hele menszijn inleveren. ‘ Mijn hele menszijn inleveren, kom nou gauw’ hoor ik u zeggen! Terecht, maar hoe ontsnappen we ? en is ontsnappen nu echt nodig? Vragen genoeg.

Als we de geschiedenis van de macht    (Y. Harari, geschiedkundige) goed bestuderen zien we een lijn, zegt Harari: “… lang is het bezit van land een machtsfactor geweest, na de industriële revolutie werd dit de toegang tot machines en nu is het de toegang tot data.” Worden wij mensen als goden, die nieuwe zaken scheppen en ontwikkelen? De futuroloog Kevin Kelly (Silicon Valley) gelooft er heilig in: “we scheppen een Holo-systeem dat technologie en natuur verbindt met elkaar en het data-brein gaat voeden. In de evolutie groeiden zaken tot nu toe alleen met ‘weefsel’ maar nu ook met Artificial Intelligence en daarom zal zich een nieuwe mens-soort ontwikkelen met andere hersenen en een andere geest…” Ziedaar, Gods werk revisited, herzien, aangevuld en verbeterd? Of is hier sprake van een versimpeling van het mens-zijn tot eenvoudige digitaliseerbare beslissingen, zoals inkopen doen, keuze voor  scholing en werk etc. We vragen simpelweg aan de nieuwe Digi-god (op onze knieën?) wat we moeten doen of kiezen en we klikken wel 10.000 opties aan… zoiets kennen we al wat langer als ‘oude afgoden’. En het lijkt slechts een variant van de Mammon, de afgod van het geld in de oude bijbelverhalen van Israel. En daarnaast op het verhaal van de Toren van Babel: mensen willen zijn als God… en dat wil nog steeds maar niet lukken!

Als wij dus, hier in Oostkapelle, de natuur en het milieu willen helpen te redden, dan moeten we samen een antwoord zoeken op de vraag of wij afhankelijk willen worden van dat systeem, het Data-isme of zo zelfstandig mogelijk en volledig willen leven in de Adem van de Eeuwige!

Lees meer »

Zaterdag 18.11 bezocht ik de docufilm ‘Demain’ (Morgen) in de Kloveniersdoelen Middelburg. Op uitnodiging van twee natuurorganisaties IVN en Zmf. Het gaat over een zoektocht naar positieve duurzame initiatieven over de hele wereld die een realistisch alternatief bieden voor de huidige problemen rondom de klimaatcrisis, energietransitie, (gezonde) voeding e.d.

De Franse regisseurs Dion en Laurent bezochten projecten in diverse landen en interviewden vele mensen. Er zijn inmiddels duizenden groene stadsboerderijen die voedsel produceren voor hun regio met een eerlijke prijs voor de boeren en vrijwilligers en zodoende een alternatief vormen voor de (oneerlijke) prijzenoorlogen en monopoli-posities in de agro-industrie. Zo’n stadsboerderij (ook in Middelburg is zo’n soort initiatief!) heeft o.a. als voordeel dat er nauwelijks transport plaatsvindt met dat voedsel, dus geen CO2-probleem.

Het valt op dat bij elk initiatief er mensen betrokken zijn die kunnen rekenen d.w.z. zij berekenen de winst van het gebruikte grondoppervlak t.o.v. het huidige als zij in kassen tegelijk zonminnende en schaduwzoekende gewassen telen op hetzelfde stuk grond. Hoe heel anders is dit dan de nu ontwikkelde monoculturen met alle spuitmiddelen van dien die nodig zijn omdat gezonde biodiversiteit ontbreekt. Ik kan me goed voorstellen dat vele jonge boeren hier enthousiast van (kunnen) worden, want het doet oude tijden herleven waarin we niet volledig afhankelijk waren van grote concerns die aantallen en te behalen resultaten voorschrijven met alle administratie van dien. Heerlijk toch! (waar zijn onze ouderwetse boeren-coöperaties gebleven?) Er is veel win-win te behalen op deze nieuwe manier. De Werkgroep Duurzaam Oostkapelle probeerde zo’n initiatief te creëren op het terrein van Bommeljee en dat plan is nog niet volledig van tafel…! Als alle regio’s op die manier hun eigen voedsel gaan verbouwen en niet meer (hoeven te ) kopen bij supermarkten (Brocoli in plastic….) dan krijgen boeren een betere en eerlijkere prijs dan nu en zijn de zorgvuldig opgebouwde landbouw-structuren doorbroken die slechts de aandeelhouders spekken: dat geld gaat dan terecht rechtsreeks naar boeren en blijft rechtstreeks bij ons consumenten! Hoe eerlijk toch. Ook in een land als India kunnen de boeren dan weer gewoon het zaad voor volgend jaar afhalen van de eigen opbrengst; nu is hun zaad onvruchtbaar door genetische manipulatie en moeten zij hun zaad opnieuw inkopen bij de agro-monopolist Monsanto. Heeft u gelezen dat Monsanto een fusie wil aangaan met Basf, de leverancier van agro-spuitmiddelen? Een nog steviger marktpositie op die manier en weinig last van concurrentie.

Zo komt bij alles wat we eten uiteindelijk de vraag: is het gezond voor mij en voor de natuurlijke omgeving gekoppeld aan de vraag wie hieraan nu het geld heeft verdient dat hem toekomt (ethiek). Nu is dat niet de boer, die nog steeds voor een ei dezelfde prijs krijgt als pakweg 25 jaar geleden; “hoe kan dat?”, vroeg een van de geïnterviewde boerinnen in de film. De wereldwijde handelsstructuren die zijn opgebouwd de laatste 25 jaar hebben zorgvuldig gezorgd dat de aandeelhouders de winst (dividend) verdelen, niet regelrecht crimineel, maar ethisch gezien niet in balans met andere belangengroepen, zegt zij. Dit blijft een vervelende zaak om over na te denken tijdens je maaltijd, maar als je dat toch doet, dan kom je steeds weer uit op de constatering dat wij consumenten wel heel gemakkelijk zijn om alles letterlijk ‘te slikken’ wat ons wordt voorgehouden. Sorry dat ik u hiermee heb vermoeid, maar dank voor het lezen. Eet voortaan smakelijk!

De film eindigde met de optimistische, wellicht wat naïeve visie dat we wereldwijd alles samen kunnen veranderen wat nu tot crises leidt. Het deed me wel een beetje denken aan het cynische gezegde over stoppen-met-roken: ik begin er morgen mee… “Stoppen is niet moeilijk, ik doe het elke dag”, zei Mark Twain.

Lees meer »

Laatst was ik op ouderling-bezoek en kwam het gesprek op vragen zoals ‘hoe oud is de aarde?’ en ‘nu we zoveel weten van het heelal, is er dan nog plek voor God?’ Ik heb inmiddels meerdere van deze gesprekken gevoerd en niet altijd met de meer vrijzinnig-denkenden in onze gemeente. We kwamen gelukkig verder dan de oude schijn-patstelling van schepping versus evolutie. We komen hier op het terrein van de geologie, biologie en kosmologie en vooral op de verbinding tussen deze vakgebieden.

Ik ben geen wetenschapper en kom als pastorale handreiking namens de kerk. Daarom vertrekken we vanuit het vakgebied van de theologie. Veel mensen worstelen met vragen over die combinatie van kennis en geloof: als we dit en dat weten, dan kan God toch niet bestaan? En dan gooien veel mensen met het badwater ook het kind weg en stroomt de kerk mee door het gootje… Ik ben daar al m’n hele leven ontevreden over en vind dat er een betere en zinniger reactie mogelijk is. Namelijk die van het stellen van de juiste vraag: en die is niet óf-of maar en-en. Kan er tegelijk huidige kennis en inzicht bestaan (medische kennis, astrologische -, biologische- en geologische etc) die ons in deze tijd verder helpt met gezondheid en ontwikkeling, samen met theologische kennis en inzichten? Ik heb zelf ervaren van wel.
Op de HBS destijds in Middelburg maakte ik een scriptie over ‘schepping en evolutie’, naar de brochure van Prof. J. Lever van de VU. Deze maakte mij als jochie van 18 duidelijk dat theologie over een heel andere werkelijkheid gaat dan de biologie. Je kunt in de natuur ontdekken hoe libellen en vlinders leven en dat m.n libellen de langste levende insecten zijn op aarde: de soort Meganeura had zo’n 70 cm spanwijdte en de fossiele leeftijd is gedateerd op zo’n 250 miljoen jaar (radioactieve meting methode). In de theologie kun je ontdekken dat de bijbelse bibliotheek geloofsgetuigenissen vertellen van een lange periode in de tijd, vol passie en emotie, maar niet met de (Griekse) logica van de moderne mens. En wij Nederlanders zijn daar extreem goed in: wij analyseren iets tot op het bot zogezegd en dan hebben we de kern van de zaak te pakken (denken we met de kennis van nu). . Mensen veranderen voortdurend per tijdsgewricht van standpunten en inzichten: ook met en ondanks het geloof dat de aarde plat was vroeger, zijn mensen ‘zalig geworden’! Maar de meest wijze geleerden erkennen dat we nu nog slechts een klein percentage weten van alles (de aarde is nu rond). Ik sprak laatst een verstokt SGPer die in de Sterrenwacht van Brugge (Cozmix) was geweest en zei dat hij ‘toch wel aan het denken was gezet door die kennis daar…”
Kortom, onze theologische inzichten (orthodoxe- , feministische-, scheppings- en bevrijdings-theologie e.d.) gaan over een heel ander levensgebied dan andere gebieden en het is aan elk van ons persoonlijk om daar verbindingen tussen te leggen.
Ik vertelde in dat pastorale gesprek over de aarde, dat we recent weten dat die 4.6 miljard jaar oud is. Ik leerde van mijn scriptie destijds, zei ik, dat als voor God 1000 jaar zijn als 1 dag, dat dit wrsch. ook wel kan gelden voor de ouderwetse maar zo mooie dichterlijke beschrijving van het scheppingsverhaal. Behoorlijk adequaat overigens in de biologische volgorde der dingen. Sindsdien meet ik voortdurend de wetenschappelijke kennis die tot mij komt niet af aan de vraag of dat wel klopt met de letter van die oude Joodse geschriften; die getuigen van een andere realiteit waar zij “in zijn gestapt”. Maar ik laat die kennis staan naast wat ik in de loop der tijd heb ervaren als ‘kennis van de Eeuwige Schepper’: dat zijn levensthema’s als liefde, respect, begrip, barmhartigheid etc etc. u kent ze zelf vast ook wel. God bestaat nu eenmaal niet als een tastbaar ding dat je met de C-14 methode kunt meten; dus heb ik in feite elke ‘logica’ en ‘ratio’ los gelaten als het gaat om geloofszaken, om geloofs-ervaringen die van een andere orde zijn dan de verifieerbare biologische. Daarmee is God een mysterie voor dat levensgebied dat emotie of spiritualiteit heet. God kun je slechts ervaren als je de wijsheid in het leven zoekt op geestelijk gebied en een relatie aangaat daarmee (je bekeert zogezegd). Ik heb me er bij neergelegd dat ik niet op alles een (sluitend) antwoord hoef te hebben. Dat is anders dan de rationele benadering van de wetenschappen. En toch raken deze natuurlijk aan elkaar, alleen de bewijslast ligt op verschillend vlak.
Het fascinerende van de geologie vindt ik dat we de aarde leren zien als een geheel, dat constant beweegt en verandert. Als je de biologie verbindt met de geologie, dan is het ineens logisch dat vulkanen liggen aan de randen van zeeën, daar waar de aardplaten ondergronds tegen elkaar botsen, dat woestijnen soms vroeger zandige zeebodems waren, die omhoog zijn gestuwd op ‘magma-pluimen’. Voor mij is door deze kennis God alleen maar ‘groter’ geworden en niet de Afwezige! Juist in het Aanwezige heeft vanouds Israel en zijn profeten de grootsheid van JaHWH ervaren! In het alledaagse zogezegd en dat werd als wonder beleefd; en zo kunnen we dat heden ten dage nog beleven. Als mensen verhalen vertellen van Gods wonderbaarlijke ingrijpen, dan is dat mensentaal en menselijke ervaring: iemand anders zal dat anders of gewoner beleven of zien. Zo werkt dat bij ons mensen. Dat spreekt me vooral zo aan in het oude Keltische christendom: “klief het hout en Ik zal daar zijn – hak een steen doormidden en Ik ben daar” las ik eens in een klein kerkje in Ierland op een gebrandschilderd raam. De bekende zuid-Amerikaanse priester Ernesto Cardenal , die ik eens ontmoette in Nijmegen, voegde daar aan toe dat het universum Gods grootheid laat zien, en wij zijn dan wel afkomstig van hetzelfde stof als de sterren, maar toch zijn we bijna goddelijk geworden. Ds. Carel ter Linde schrijft in zijn nieuwste boek ‘wat geloof ik in godsnaam?’ dat hij God ziet als Het Essentiele in het leven: weer een nieuwe Naam voor de Eeuwige erbij!
Tegenwoordig moet het christelijke geloof in al z’n facetten en kleuren zich nogal eens verdedigen tegen het verwijt dat we zo’n infantiel geloof hebben. En wetenschappers wordt verweten dat zij alles ‘dood’ verklaren en analyseren. De wetenschappers splitsen zich in 2 groepen: de ene zegt diep ontzag te hebben door hun kennis voor zo’n ‘Intelligent Design’ en dat lijkt precies op een geloofsuitspraak als ‘de Almachtige’ m.i.; de 2e groep verwijt het bijbelse Genesis-verhaal onterecht de simplistische voorstelling van 7 letterlijke dagen. Daarbij start men niet bij de optie dat dit verhaal een diepere symboliek vertolkt, want men is buitenstaander van die geloofstaal. Maar ja, ik kan ze dat ook weer niet kwalijk nemen na de bijna 2000 jaar godsdienstige dominantie over wetenschappen (Galilei verworpen, Darwin in de ban, ondanks zijn jarenlange twijfel en wachten… etc.). Dat is de huidige impasse, niet alleen van het instituut kerk, maar van het hele christelijke geloof: hoe valt dat te rijmen met de huidige stand van zaken in die wetenschappelijke ontdekkingen van geologie, biologie en natuurkunde. Terwijl christenen zich ook splitsen in 2 groepen: de rekkelijken en de preciezen (niets nieuws onder de zon!) nl. de letterlijke lezers en de symbolische lezers. Deze kunnen elkaar alleen vinden als ze naar elkaars ‘gelijk’ luisteren. Een open houding tegenover nieuwe kennis en inzichten is voorwaarde daarvoor. Vandaar dit stukje als mijn bijdrage.
Veel mensen reageren op deze impasse door kerk en geloof met het wetenschappelijke badwater weg te gooien. We krijgen dus collectief de rekening gepresenteerd van al die eeuwen ‘overheersing’ en dat vraagt om nieuwe antwoorden. Die kunnen we alleen geven als we proberen een brug of een synthese te geven van het levensgebied van geloof en spiritualiteit met dat van de wetenschap. Ik ga daar voor; ik heb gelezen en geleerd dat De Eeuwige groter is dan mijn hart en groter dan de natuur, groter dan al het zienlijke en onzienlijke. Hij is de Aanwezige in alles en allen.

Peter Geene, ouderling.nov.2017.

Lees meer »

En in de kettingreactie van die balans volgden stabiliteit en orde in de chaos.

In een artikel in dagblad Trouw dd. 10.12.2016 schrijft de wetenschapsjournalist Willem Schoonen een artikel over het ontstaan van het eerste leven op aarde. Die kennis viel bij mij in het putje van mijn eerdere kennis en inzichten over dit thema. In de schier onuitputtelijke reeks natuurfilms, m.n door David Attenborrough (o.a. First life) werd op een diepte van 11 km in de Marianentrog tussen Japan en Australië de thermische activiteit gefilmd van vulkanische kraters. Deze breuk in de aardkorst is ontstaan doordat twee aardplaten (tektonische) over elkaar heen schoven en het is de diepst bekende tot heden. Leven werd eerder op die diepte onmogelijk geacht (1957 – 1960, resp. de Russische Vitjas en VS. Triste)  , maar een expeditie (BBC) in 2009 ontdekte en filmde voor het eerst diverse levensvormen rondom een krater die pure zwavel uitstoot van 400° C. : garnalen, vissoorten, krabben, kokerwormen, schelpdieren ! Ze ontvangen geen energie van zonlicht op die diepte, maar van vulkanische hitte.  Tot dan toe werd leven alleen mogelijk geacht vanwege het zonlicht. Dit is een mogelijke plek waar chemische verbindingen (de citroenzuur-cyclus waarmee ook wij voedingsstoffen omzetten in energie en CO2  en H2O afscheiden) kunnen hebben geleid tot de eerste koolstofverbindingen die een stofwisseling mogelijk maken: een chemisch proces dat tot op de dag van vandaag voortduurt en levensvatbare bouwstenen vormt van leven en organismen.

Dergelijke potentiele omstandigheden voor het ontstaan van leven zijn ook gevonden bij zgn. Stromatolieten. Dit zijn bolvormige kalkformaties van (Cyano-)bacteriën aan de noordwest-kust van Australië. Het zijn de oudste fossielen die worden gevonden vanaf circa 3,4 miljard jaar geleden. In 2016 werden bij Isua op Groenland fossiele stromatolieten gevonden die een recordouderdom van 3,7 miljard jaar bleken te hebben. (Dit verschoof de datum waarop leven op aarde verscheen met 200 miljoen jaar terug in de tijd).

In zijn artikel beschrijft Schoonen de voortschrijdende inzichten in het ontstaan van leven op aarde. Het is opvallend dat de beide grondleggers van de evolutietheorie, Darwin en Wallace, er gelijktijdig zo’n 30 jaar lang mee bezig waren om hun onderzoek te doen voor ze de theorie wereldkundig maakten. Terughoudend en voorzichtig legt tenslotte Darwin in zijn beroemde boek (‘Over het ontstaan der soorten’) de conclusie voor dat ‘mogelijk de bron van alle leven een organisme is geweest, dat ergens in een poel was ontstaan danwel daar door de Schepper was gezet…”. Met dit idee heb ik het ook vele jaren gedaan, sinds ik de vermeende kloof tussen creationisme en evolutionisme op m’n 19e al overbrugde vanuit het idee dat het scheppingsverhaal uit Genesis een theologische invalshoek geeft en geen biologische. Gaandeweg echter, na het zien van bovengenoemde beelden en de kennis van DNA en RNA, knaagde de vraag wat nu in feite eigenlijk de definitie is van leven? Wanneer is een combinatie van chemische bouwstenen zodanig dat er sprake is van 1e. variatie; 2e. overerving; 3e. selectie cq. aanpassing. Deze drie zaken beschrijven de definitie van leven. (Als ik vervolgens denk aan de oude Indiaanse wijsheid dat “de sterren onze voorouders zijn”, gecombineerd met onze huidige astronomische kennis van de kosmos, dan bestaan wijzelf ook uit sterrenstof, zijn wij in filosofische zin sterrenstof.  Niet ons zenuwstelsel of onze hersenen maken ons tot levende wezens, maar onze stofwisseling.)

Lees meer »